Домалау мойынтiрегіндегі саңылау — сақиналардың домалау жолдары мен домалау денелері арасындағы арақашықтық. Ол ішкі және сыртқы сақиналардың радиалды және/немесе осьтік бағытта аздап салыстырмалы орын ауыстыруына мүмкіндік береді. «Жылулық» саңылау деп аталуы оның пайдалану кезінде қызудан пайда болатын мойынтiрек элементтерінің температуралық деформацияларын өтеуіне байланысты. Мұндай саңылау жанасу кернеулерінің шамадан тыс артуын болдырмайды және жоғары жұмыс температураларында мойынтiректің қысылып қалу қаупін жояды.

Радиалды саңылау

Радиалды саңылау — сыртқы сақинаның ішкі сақинаға қатысты радиалды бағытта сыртқы жүктеме қолданылмаған кезде еркін орын ауыстыру шамасы. Ол сақиналардың домалау денелерімен жанасу және кедергі пайда болғанға дейін бір-біріне қатысты мүмкін ығысуын сипаттайды.

Радиалды саңылау
Сурет орны (bear1.png)

Мойынтiректің осьтік саңылауы

Мойынтiректің осьтік саңылауы — сыртқы сақинаның ішкі сақинаға қатысты осьтік бағытта сыртқы күш қолданылмаған кезде еркін орын ауыстыру шамасы. Ол сақиналардың мойынтiрек осі бойымен домалау денелерімен жанасу және қозғалысқа кедергі пайда болғанға дейін рұқсат етілген ығысуын анықтайды.

Осьтік саңылау
Сурет орны (bear2.png)

Мойынтiректе саңылау не үшін қажет?

Домалау мойынтiрегіндегі саңылау жұмыс кезінде домалау денелерінің, яғни шариктердің немесе роликтердің, ішкі және сыртқы сақиналар арасында қысылып қалуын болдырмау үшін қажет. Ол төмендегі жағдайларда пайда болуы мүмкін мойынтiрек сақиналары арасындағы арақашықтықтың азаюын өтейді:

  • пайдалану кезінде мойынтiрек торабы қатты қызғанда және бөлшектердің сәйкесінше жылулық кеңеюі немесе сығылуы кезінде;
  • мойынтiректі керіліспен орнатқанда;
  • мойынтiректің тораптың түйісетін бөлшектеріне қатысты аздаған қисаюы мен ығысуын өтеу кезінде.

Саңылау мойынтiректің ресурсы мен сенімді жұмысына әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Радиалды, яғни реттелмейтін, мойынтiректерде әдетте радиалды саңылау қарастырылады, ал радиалды-тіректік мойынтiректерде радиалды және осьтік саңылауды реттеу мүмкін болғандықтан, негізгі назар осьтік саңылауға аударылады. Пайдалану жағдайларына байланысты оңтайлы саңылауы бар мойынтiректі дұрыс таңдау домалау денелері арасында жүктеменің біркелкі таралуын қамтамасыз етеді, жұмыс кезіндегі діріл деңгейін төмендетеді және айналу кезінде пайда болатын шуды азайтады.

1-кесте. Саңылау топтары

Саңылау тобы Мойынтiректерді қолдану шарттары
Азайтылған саңылауы бар мойынтiректерді қолдану

Осьтік және радиалды бағыттарда қаттылықты арттыру қажеттілігі.

Мысалы:

  • жоғары жылдамдықты тораптарда;
  • пайдалану шарттары бойынша сыртқы сақинаның ішкі сақинаға қарағанда көбірек қызуы күтілген жағдайда.
Қалыпты саңылау тобы бар мойынтiректерді қолдану

Салыстырмалы түрде төмен айналу жиіліктері мен жүктемелер.

  • Сыртқы сақиналар корпусқа саңылаумен орнатылады.
  • Ішкі сақиналар білікке керіліспен орнатылады.
  • Ішкі сақинаның температурасы сыртқы сақинадан 5–10 градусқа жоғары болады.
Ұлғайтылған саңылауы бар мойынтiректерді қолдану

Ішкі сақинаның жоғары қызуы.

  • Мойынтiрек жоғары динамикалық жүктемелермен жұмыс істейді, сондықтан сақиналар жоғары керіліспен орнатылады.
  • Әртүрлі себептерге байланысты ішкі сақиналардың сыртқы сақиналарға қатысты қисаюының болуы.